Telegram Otomasyon Sistemi, birden fazla proje için geliştirdiğim ve kullandığım bir iç bildirim ve otomasyon altyapısı. Tek bir müşteriye ait bir ürün değil. Finans, CRM ve web sitesi gibi farklı sistemlerin ekibe söylemesi gereken her şeyi tek bir düzende topluyor: bir ödeme geldi, bir destek talebi açıldı, bir işlem onay bekliyor, bir personelin performans raporu hazır. Kullanıldığı projeler ve şirketler gizlilik (KVKK) nedeniyle paylaşılmıyor. Bu sayfada sorunu, mimariyi ve verdiğim mühendislik kararlarını anlatıyorum.
Sorun: WhatsApp müşteri için uygun, ekip için değil
Müşteri bildirimlerinde WhatsApp Business API kullanılıyordu ve o iş için doğru bir araç. Ancak platformun bilinen bir kısıtı var: işletme, kullanıcı son 24 saat içinde kendisine yazmadıysa mesajı yalnızca önceden onaylanmış şablonlarla başlatabiliyor. Şablonlar Meta'nın onayından geçiyor ve belirli kullanım amaçlarına göre sınıflandırılıyor. Yapı, işletmenin müşterisine ürün ve hizmet hakkında kontrollü mesaj göndermesi için tasarlanmış.
İç bildirimler bu kalıba uymuyor. Bir finans sisteminin "şu tutarda ödeme geldi" demesi, bir CRM'in "şu müşteri destek talebi açtı" demesi ya da bir sitenin "şu formdan başvuru geldi" demesi her seferinde farklı içerik taşıyor. Her yeni bildirim tipi için şablon hazırlayıp onaya göndermek iç operasyonu yavaşlatır. Üstelik WhatsApp'ta bildirimleri konuya göre ayırmanın ve gelen yanıtı bekleyen bir işleme bağlamanın doğal bir yolu yoktu. Sonuçta finans, CRM ve web sitesi bildirimlerini WhatsApp üzerinden yönetmek çok zordu.
Neden Telegram
Telegram'ı seçmemin nedeni, ihtiyacım olan her şeyi platformun kendi yapısıyla sunmasıydı:
- Grup bildirimi: Bot, bir gruba serbest içerikli mesaj gönderebiliyor. Şablon onayı gerekmiyor.
- Konular (forum topics): Bir sohbet, her biri kendi mesaj akışına sahip konulara bölünebiliyor. Bot API'de bir mesajı belirli bir konuya göndermek tek bir parametreyle (
message_thread_id) yapılıyor. - Özel mesaj: Bot, kişiye özel içeriği doğrudan ilgili kişiye gönderebiliyor.
- Yanıt bilgisi: Bota gelen bir mesajın hangi mesaja yanıt olarak yazıldığı görülebiliyor.
Bu dört yetenek, bildirimin nereye gideceğini ve gelen yanıtın neye bağlanacağını ek bir arayüz kurmadan çözmemi sağladı.
Mimari: Bildirimden hedefe
Sistem kavramsal olarak üç katmandan oluşuyor:
- Kaynak sistemler: Finans, CRM, web sitesi gibi bildirimi üreten uygulamalar. Bir olay olduğunda bildirim sistemine iletiyorlar.
- Yönlendirme katmanı: Gelen bildirimin tipine bakıp nereye gideceğine karar veren katman. Kaynak sistem mesajın hangi gruba, hangi konuya ya da hangi kişiye gideceğini bilmek zorunda değil, yalnızca olayın ne olduğunu söylüyor.
- Telegram teslimatı ve geri dönüş: Mesajı hedefe gönderen ve onay gerektiren durumlarda gelen yanıtları dinleyip ilgili işleme bağlayan katman.
Bildirimler üç hedeften birine gidiyor:
- Genel sistem bildirimleri ve mesajlar bir Telegram grubuna düşüyor.
- Olay bildirimleri (ödeme, destek talebi, belirli bir işlem) bir kanala ve o kanalın ilgili konusuna düşüyor.
- Personel performans raporları doğrudan ilgili personele özel mesaj olarak gidiyor.
Sistem Go ile yazıldı.
Mühendislik Kararı 1: Hedefi bildirim tipine göre ayırmak
Sorun. Bildirimlerin hepsi aynı yere gittiğinde iki sorun çıkıyor. Birincisi, herkes her şeyi görüyor ve önemli mesaj kalabalıkta kayboluyor. İkincisi, bazı içerikler herkesin görmemesi gereken türden. Bir personelin performans raporu ortak bir gruba düşmemeli.
Karar. Hedefi mesajı üreten sisteme değil, bildirimin tipine göre belirledim. Genel akış gruba, olaya bağlı bildirimler kanalın ilgili konusuna, kişiye özel içerik özel mesaja gidiyor. Bu kararı yönlendirme katmanında tek bir yerde topladım. Kaynak sistemler yalnızca "ne oldu" bilgisini taşıyor.
Sonuç. Her bildirim onu görmesi gereken kişilere ulaşıyor. Kişisel içerik yapı gereği ortak alanlara düşmüyor. Yeni bir bildirim tipi eklemek, kaynak sistemleri değiştirmeden yönlendirme kuralına bir hedef eklemekten ibaret.
Mühendislik Kararı 2: Kanalı konulara bölerek kalabalığı dağıtmak
Sorun. Ödemeler, destek talepleri ve işlem bildirimleri aynı akışa yazıldığında ekip, kendi işini ilgilendiren mesajı bulmak için tüm akışı okumak zorunda kalıyor. Finans tarafı destek talepleri arasında ödeme arıyor, destek tarafı ödeme bildirimleri arasında talep arıyor.
Karar. Sistemsel bildirimleri tek bir akışa yazmak yerine kanalı konulara (forum topics) böldüm. Her olay tipinin kendi konusu var: ödemeler kendi konusunda, destek talepleri kendi konusunda, işlemler kendi konusunda. Bildirim gönderilirken hedef konu, bildirimin tipinden belirleniyor.
Sonuç. Mesaj kalabalığı ortadan kalktı. Herkes yalnızca kendi işini ilgilendiren konuyu takip ediyor. Geçmişe dönüp bakmak gerektiğinde, örneğin "geçen hafta hangi ödemeler geldi" sorusunda, ilgili konunun akışı doğrudan cevap oluyor. Aynı kanal içinde kaldığı için yeni bir konu açmak, yeni bir grup kurup üyeleri ve yetkileri yeniden dağıtmaktan çok daha hafif.
Mühendislik Kararı 3: Onayı "mesaja yanıt ver" hareketine bağlamak
Sorun. Bazı işlemler ilerlemeden önce bir yetkilinin onayını gerektiriyor. Bunu sohbet üzerinden yapmanın klasik yolu komut tabanlı bir arayüz: yetkili, örneğin /onayla 4821 gibi işlem numarasını içeren bir komut yazar. Bu yaklaşım hataya açık. Numara yanlış yazılabilir, komut formatı unutulabilir ve sistemi seyrek kullanan biri her seferinde nasıl yazılacağını hatırlamak zorunda kalır.
Karar. Onay gerektiğinde ilgili şirket ya da departman yetkilisine konuyu anlatan bir mesaj gidiyor ve gönderilen bu mesaj bekleyen işlemle eşleştiriliyor. Yetkili o mesaja "onay" diye yanıt verdiğinde (reply), Telegram'ın yanıtla birlikte taşıdığı reply_to_message_id bilgisiyle hangi mesaja, dolayısıyla hangi bekleyen işleme yanıt verildiği bulunuyor ve işlem onaylanıyor.
Sonuç. Yetkili özel bir komut ya da işlem numarası yazmıyor. Telegram kullanan herkesin zaten bildiği "mesaja yanıt ver" hareketiyle onay tamamlanıyor. Eşleştirme elle yazılan bir numaraya değil, mesaj ile yanıt arasındaki bağa dayandığı için yanlış işlemi onaylama riski de azalıyor. Aynı anda birden fazla onay bekliyorsa her yanıt kendi mesajına, yani kendi işlemine bağlanıyor.
Mühendislik Kararı 4: Tek müşteriye değil, birden fazla projeye göre tasarlamak
Sorun. Bildirim ihtiyacı tek bir projeye özgü değildi. Finans, CRM ve web sitesi gibi farklı sistemlerin hepsi benzer bir şeye ihtiyaç duyuyordu: olayı doğru yere iletmek ve gerektiğinde onay almak. Her proje için bu mantığı baştan yazmak, aynı işi tekrar tekrar yapmak demekti.
Karar. Sistemi baştan yeniden kullanılabilir bir altyapı olarak tasarladım. Projeye özgü olan kısım, hangi bildirimin hangi gruba, konuya ya da kişiye gideceği ve hangi işlemlerin onay gerektirdiği. Yönlendirme, gönderim ve yanıt eşleştirme mantığı ise projeden bağımsız.
Sonuç. Sistemi yeni bir projede kullanmak, o projenin bildirim tiplerini ve hedeflerini tanımlamaya indirgeniyor. Grup, konu, özel mesaj ve yanıtla onay mantığı her projede yeniden yazılmıyor.
Kapanış
Bu sistem büyük bir ürün değil, ama bağlandığı her projede iç iletişimin omurgası. Değeri şu kararlarda:
- Doğru araç seçimi: Müşteri iletişimi için WhatsApp'ı korumak, iç bildirimleri ise şablon kısıtı olmayan ve konulara bölünebilen Telegram'a taşımak.
- Hedefin tek yerde belirlenmesi: Bildirimin nereye gideceğine kaynak sistemin değil, yönlendirme katmanının karar vermesi.
- Düzeni platformun yapısıyla kurmak: Mesaj kalabalığını konularla, kişisel içeriği özel mesajla ayırmak.
- Kullanıcıya yeni bir şey öğretmemek: Onayı, herkesin bildiği "mesaja yanıt ver" hareketine bağlamak.
Sistemlerinizin bildirimlerini tek bir düzene toplamak, onay süreçlerini sohbet üzerinden yürütmek ya da Go ile bir otomasyon altyapısı kurmak istiyorsanız, proje teklifleri için iletişime geçebilirsiniz.